Kultura popularna wywiera istotny wpływ na
kreowanie wzorców i wyznaczanie ról społecznych. Wraz z dokonującymi się
przemianami społeczno – kulturowymi, owe wzorce również ulegają
przekształceniu. Wobec tego, w dzisiejszych czasach, przedefiniowywana
jest między innymi tożsamość płciowa mężczyzny. Tradycyjna męskość
została podważona. Zjawisko to nazywane jest kryzysem męskości.
Na początku warto wskazać czym jest
tradycyjny wzorzec mężczyzny. W takim ujęciu mężczyzna i kobieta są od siebie
znacząco różni, a mężczyzna pełniąc role społeczne ojca czy męża, posiada
pewną władzę nad kobietą. Ponadto nieustannie udowadnia swoją męskość. Jest
silny, pewny siebie, konsekwentny w dążeniu do celu, odważny. Przykładem
takiego wzorca mężczyzny w kulturze są bohaterowie filmowi np. Rambo,
Terminator.
Jako czynniki, które doprowadziły do
zachwiania takiego wzoru męskości wymienia się: obie wojny światowe, za
sprawą których kobieta ze względu na brak mężczyzny w życiu codziennym musiała
stać się bardziej samodzielna, zastąpienie na rynku kapitalistycznym pracy
fizycznej wysiłkiem umysłowym i działaniami usługowymi, wdrożenie nowych
technologii, pozwalających kobietom pogodzić pracę zawodową z obowiązkami
domowymi, liberalistyczne podejście do życia promujące wolność, równość oraz
sprawiedliwość, odkrycie pigułek antykoncepcyjnych, pozwalających kobiecie na
kontrolowanie własnej płodności[1].
Jednak w wyniku przeobrażeń współczesnego
świata, w którym kobieta stała się z bardziej samodzielna, wzorzec ten
został podważony. Andrzej Radomski w swojej pracy pt. „Kultura 2.0 a
praktyki męskości” wymienia następujące cechy współczesnego wzorca
mężczyzny: nastawienie na konsumpcję, a nie na podbój świata, preferowanie
etyki przyjemności zamiast etyki pracy, przewaga narcystycznej osobowości nad
odpowiedzialną, rozwijanie kobiecej strony osobowości, a nie jej wypieranie,
upiększanie własnego ciała, większe zainteresowanie domem i wychowaniem niż
karierą i sukcesami[2].
Popkultura negocjuje oba wzorce męskości.
Nie da się ukryć, że mężczyźni wchodzą w jakimś stopniu w świat kobiecy.
Zjawisko to można dostrzec w przekazach reklamowych. Z jednej strony w
reklamach skierowanych do mężczyzn występują osoby pełniące męskie w
tradycyjnym tego słowa znaczeniu funkcje. Tacy, którzy osiągnęli sukces i
uważani są za wzór dla innych mężczyzn i chłopców - na przykład sportowcy.
Warto jednak zwrócić uwagę, że jednocześnie promują oni perfumy, kosmetyki
przeznaczone dla panów, biżuterię i zegarki czy ubrania. Jest to dobry przykład
potwierdzający między innymi fakt, że współczesny mężczyzna skupia się na swoim
ciele i nastawiony jest na konsumpcję. Co więcej, w reklamach ukazywani są
ojcowie opiekujący się dziećmi i dbający o dom, czyli pełniący funkcje dawniej
przypisywane wyłącznie kobietom.
Kolejny przykład wskazuje Gauntlett w
swojej pracy pt. „Media, gender and identity”. Socjolog pisze o
powstaniu prasy lifestylowej dla mężczyzn, która była kiedyś postrzegana jako
produkt kobiecy. Analizując zawartość różnych tytułów, Gauntlett dochodzi
do wniosku, że magazyny doradzają mężczyznom w wielu aspektach, poruszają
m.in. tematy: mody, pielęgnacji, uzależnień, kobiet, zdrowia, życia w rodzinie.
Jednocześnie pojawiają się tematy związane z zagrożeniem, heroizmem. Wynika z
tego, że mężczyźni chcą być atrakcyjni. Próbują dostosować się do tego, czego
się dzisiaj od nich wymaga. Jednocześnie są w pewnym sensie zagubieni,
zawstydzeni faktem, że szukają porad. W jakimś stopniu obawiają się zburzenia
wizerunku „twardziela”.
Zatem kultura popularna nie rezygnuje ze
wszystkich cech tradycyjnego wzorca męskości. Uważam, że „męskość” jest
jednak pojęciem względnym i złożonym, zwłaszcza w dzisiejszym świecie. Jedna
osoba będzie czuła się męsko ćwicząc na siłowni, inna zarabiając dużo pieniędzy,
jeszcze inna dbając o swoją rodzinę. Istnieje zatem mnóstwo czynników, które
mogą wpływać na indywidualne poczucie męskości. Najważniejsze, by z
ogromnej ilości przekazów kultury potrafić wybrać to, co do danej osoby pasuje,
odnaleźć w tym wszystkim siebie i poczuć się pewnie, niekoniecznie
podążając za ustalonymi wzorcami.
[1] Siewicz
K., Wpływ przekazu medialnego na współczesny wzorzec męskości a implikacje
dla edukacji, w: Kultura – Media – Teologia, s.9.
[2] Radomski A.,
Kultura 2.0 a praktyki męskości, s.12.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz